ALEVİLİK NEDİR?

Alevilere göre Hz. Muhammed’den sonra İslam dini bozulmuştur ve gerçek İslam’ın savunucusu Hz. Ali’dir. Hz. Ali, bütün Türkler’de yiğitlik ve kahramanlığın sembolüdür. Alevi toplumunda ise yiğitlerin alplerin bileşimidir. Oğuz gibi yiğit, Dede Korkut gibi bilgedir. Bir çok Alevi köyünde Hz. Ali’nin Türk olduğuna inanılır. Hz. Muhammed ile Hz.Ali, İbrahim Peygamber’in soyundan gelirler (Bozkurt, 1990: 106 -108).

2. Hz. Hasan: Hz. Peygamber’in kızı Hz. Fatıma ile Hz. Ali’nin büyük oğullarıdır. Hicretin 2. Yılında doğduğu rivayet edilirse de kaynakların çoğunluğu 625 yılında doğmuş olduğunda birleşirler. Muaviye ile anlaştıktan sonra Medine’ye yerleşti ve burada 10 yıl yaşadıktan sonra Yezid B. Muaviye ile evlendirilmek vaadiyle karısı Ca’de Binti Eş’as B. Kays tarafından zehirlenerek şehit edildi. Baki mezarlığında annesi Hz. Fatıma’nın yanına gömüldü (Tercüman, 1987:163). Doç. İbrahim Sarıçam (1997:297)’a göre Hz. Hasan, karısının zehirlemesi yüzünden ölmüş olabileceği gibi, Muaviye ile yapılan savaşta almış olduğu yaralardan da vefat etmiş olabileceğini ileri süreler bulunmaktadır.

3. Hz. Hüseyin: Künyesi Ebu Abdullah’dır. Lakabı Sıbt (torun) ve Şehid’dir. Hz. Ali ile Hz.Fatıma’nın oğullarıdır. Hicretin dördüncü yılında doğmuş (626); 10 muharrem 61/10 Ekim tarihinde Yezid’in ordusu tarafından Kerbela’da şehit edilmiştir. Gerek Hz. Hasan ve gerekse Hz. Hüseyin Hz. Muhammed’in en sevdiği torunlarıdır (Tercüman, 1987:104).

4. Ali Zeyne’l Abidin: Künyesi Ebu Muhammed ve Ebu’l Hasan’dır. Lakabı, ibadet edenlerin ziyneti ve secde edenlerin efendisi anlamına gelen “Zeyne’l Abidin” ve “ Seyyidu’l Sacidin”dir. Babası İmam Hüseyin, annesi son İran hükümdarı Yezdcürd’ün kızı Şehribanu’dur. 5 Şaban 38/6 Ocak 659’da Medine’de doğmuş ve 22 Muharrem 95/17 Ekim 713 tarihinde vefat etmiştir. Medine’de baki mezarlığında gömülüdür (a.g.e:104).

5. Muhammed el-Bakır: Künyesi Ebu Cafer’dir. Lakabı, ilim ve hikmeti yaran, ilmin derinliğine inmiş anlamına Bakırdır. 3 Safer 57/16 Aralık 676’da Medine’de doğmuş ve 7 Zilhicce 114/28 Ocak 733’de Medine’de vefat etmiş ve babasının yanına gömülmüştür.

Babası Ali Zeyne’l Abidin, annesi Hz. Hasan’ın kızı Ummü Abdullah’dır. O babası Zeynel-Abidin gibi siyasetten tamamen uzak kalmış ve ilimle meşgul olmuştur. Muhammed el-Bakır,bir çok hadis ve fıkıh imamı ile görüşerek fikir alış-verişinde bulunmuş olup, büyük bir hadis bilginidir (Fığlalı,1996:262).

6. Cafer es-Sadık: Künyesi Ebu Abdullah, lakabı Sadıktır. 17 Rebiülevvel 80/23 Mayıs 699 tarihinde Medine’de doğmuş, 25 Şevval 148/15 Aralık 765 tarihine aynı yerde vefat etmiştir. Baba tarafından Hz. Ali’ye ve Hz. Fatma vasıtasıyla da Hz. Muhammed’e, ana tarafından ise Hz. Ebubekir’e dayanır. Medine’de bahçeli evinde dersler vermiştir. Kendisinden ders alanlar daha sonra fıkıh ve kelamın gelişmesinde önemli katkıları olan şahsiyetlerdir. Bunlar arasında Ebu Hanife, Malik Bin Enes, Mutezile’nin kurucusu Vasıl B. Ata ve meşhur kimyacı Cabir B. Hayyan bulunur (Fığlalı,1996 :264 -265).

Bütün kaynakların ittifakla bildirdiğine göre İmam-ı Cafer Sadık, ihlaslı, sabırlı, cömert, hoşgörülü, yiğit ve heybetli bir kişiliğe sahipti (Tercüman,1987:43). İmam-ı Cafer Sadık’ın; Zeydin, oğlu Yahya’nın, torunu Mehdi’nin, onun kardeşi İbrahim ve İsa bin Zeydin öldürüleceklerini önceden haber verdiği için kendisinin kerametlerine inanılmaktadır (İbn Haldun,1990:505).

7. Musa el-Kâzım: Künyesi Ebu’l Hasan, lakabı Kâzım’dır. 7 Safer 128/8 Kasım 745 tarihinde Mekke ile Medine arasındaki Ebva’da doğmuş, babası Cafer es-Sadık, annesi ise Berberi bir kadın olan Hamide’dir. Siyasetle uğraşmamasına rağmen Abbasi Halifelerinin şüphesini çekmiştir. Bu yüzden Onu Abbasi Halifesi El-Mehdi, Bağdat’a getirerek hapsetti. Daha sonra Harun Reşid önce onu Basra’ya, sonra Bağdat’a nakleder, burada hapiste iken 25 Recep 183/1 Eylül 799 tarihinde Bağdat’ta vefat etmiş ve Kazımeyn’de Kureys Mezarlığına defnedilmiştir. İmam Musa Kâzım; alim, tasavvuf ehli, yumuşak huylu, cömert ve yardım sever bir zattı (Fığlalı,1996:266 267)

8. Ali er-Rıza: Künyesi Ebu’l Hasan, lakabı Rıza’dır.11 Zilkade 148/29 Aralık 765 tarihinde Medine’de doğmuştur. Babası Musa el-Kâzım, annesi Şehd, Neciyye, Necme veya Mersiye adlı bir cariyedir. Ali er-Rıza, bilim ve tasavvuf ehli olması ile tanınmış, babasından hadis rivayet etmiş ve Medine’de Hz. Muhammed’in mescidinde fetvalar vermiş ve hayatının büyük bir kısmını siyasetten uzak geçirmiştir. Ancak Abbasi Halifesi Me’mun, ona kızı Habib’i vererek kendisine veliaht tayin eder. Bu olay Bağdat’ta tepki uyandırır ve halifeye karşı ayaklanarak Memun’un amcası İbrahim B. Mehdi’ye biad ederler. Me’mun bir ordu ile Bağdat’a gitmek üzere yola çıkar yanına Ali Er-Rıza’yı da alır. Ordunun Tus şehrine varışında fazla miktarda üzüm yemiş, taraftarlarına göre de Ali.B. Hişam tarafından verilen bir narı yiyerek zehirlenmiş ve 3 gün sonra bir hastalıktan 29 Safer 203/5 Eylül 818 tarihinde vefat etmiştir. Buna çok üzülen Me’mun, cenaze namazını bizzat kendisi kıldırır ve 1 yıl önce ölen babası Harun Reşid’in gömüldüğü Tus şehrinin Senabad köyüne, babasının türbesine defneder. Daha sonra burası Meşhed adıyla büyük önem kazanır (a.g.e:267-269).

9. Muhammed et-Taki: Künyesi Ebu Cafer, lakabı Taki’dir. Bazen Cevad ve İbnu’r-Rıza da denilir. 15 Ramazan 195/11 Nisan 811 tarihinde Medine’de doğmuş ve 30 Zilkade 220/25 Kasım 835’de Bağdat’ta ölmüş ve Kazımeyn’de defnedilmiştir (Tercüman,1987 :104).

10. Ali en-Naki:Künyesi Ebu’l-Hasan’ül-Askeri, en meşhur lakabı, El-Hadi ve En-Naki’dir. Babası Muhammed El-Cevad (et-Taki), annesi mağripli bir cariye olan Semane’dir. 212/7 Mart 828’de Medine civarında doğmuştur. En-Naki, Medine’ye yerleşir ve orada bilimle uğraşır. Zamanla Ehl-i Beyt taraftarlarının çok olduğu Irak, İran, Mısır gibi yerlerden çok sayıda insan ondan ders almaya gelirler. Halife El-Mütevekkil, evinde çok sayıda insan toplandığı ve silahların bulunduğu ihbarı üzerine evinde arama yaptırır. Eve gelenler onu kıbleye dönmüş ibadet yapar halde bulurlar. Halife El-Mütevekkil onu Samarra’da ikamete mecbur eder. Orada 20 yıl 9 ay yaşadı ve 3 Recep 254/28 Haziran 868 tarihinde vefat etti ve Samarra’da evine gömüldü (Fığlalı,1996:270-271).

11. Hasan el-Askeri: Künyesi Ebu Muhammed, lakabı; Hadi, Er-Refik ve Ez-Zeki’dir. Samarra’da El-Asker adlı bir mahallede oturduğu için El-Askeri’dir. 8 Rebiul’ahir 232/2 Aralık 846 tarihinde Medine’de doğmuştur. Hasan El-Askeri babası ile birlikte 2 yaşında iken Samarra’ya gelmiş ve orada yetişmiştir. Kendisinin Hintçe, Türkçe ve Farsça dillerini bilen bilgin bir şahsiyet olduğu rivayet edilir. Bilginliğinin yanında kerem sahibi, bağışlayıcı ve sakin bir tabiata sahipti ve 8 Rebiulevvel 260/2 Ocak 873 tarihinde vefat etmiş ve babasının yanına gömülmüştür (a.g.e:271 -272).

12. Muhammed el-Mehdi: Künyesi Ebu’l Kasım, lakabı Muntazar, Huccet, Sahibu’z-Zaman
ve Mehdi’dir.15 Şaban 255/30 Temmuz 869 tarihinde doğmuştur. Şiilere göre babası Hasan el-Askeri’nin vefatından sonra gizlenmiştir ve halen sağdır. Kıyametten önce ortaya çıkarak zulümle dolmuş dünyaya adaleti getirecektir (Tercüman,1987:104).

ramazansaman